แหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์แห่งชาติ “อนุสรณ์สถานแห่งชาติ”  

บนเนื้อที่กว่า 38 ไร่ ณ บริเวณสามเหลี่ยมดอนเมือง จุดบรรจบถนนวิภาวดีและถนนพหลโยธิน เป็นพื้นที่ของกองทัพอากาศ ได้นำพื้นที่รกร้างมาจัดสร้างเป็นอนุสรณ์สถานขึ้น โดยใช้เวลาในการสร้างถึง 10 ปี และเปิดให้เข้าชมเรื่อยมา โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทานาม “อนุสรณ์สถานแห่งชาติ” และเสด็จพระราชดำเนินมาทรงประกอบพิธีเปิดเมื่อวันที่ 2 กค.2537
อนุสรณ์สถานแห่งชาติอยู่ในความรับผิดชอบของสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ กองบัญชาการกองทัพไทย  สร้างขึ้นในโอกาสสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ครบรอบ 200 ปี  เพื่อเป็นอนุสรณ์แด่บูรพมหากษัตริย์และวีระชนไทยผู้เสียสละชีวิตเพื่อชาติ มีการจารึกนามเหล่าผู้กล้านี้ไว้เป็นเครื่องเตือนใจ พร้อมทั้งเป็นแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์ชาติไทย โดยมีพิพิธภัณฑ์อยู่ภายใน แสดงถึงเหตุการณ์รบที่สำคัญๆของทหารไทย

    ส่วนสำคัญๆภายในอนุสรณ์สถานแบ่งเป็นอาคารสถาปัตยกรรมที่โดดเด่น 3 หลัง คือ อาคารหลังคาทรงไทย อาคารทรงแปดเหลี่ยมทั้ง 2 หลัง ซึ่งหลังหนึ่งเป็นหอสูงคล้ายป้อมค่ายหอรบในสมัยโบราณ ส่วนอีกหลังเป็นแปดเหลี่ยมทรงเตี้ย
    ด้านหน้าอาคารหลังคาทรงไทย เป็น ลานประกอบพิธี ใช้ต้อนรับบุคคลสำคัญของประเทศและใช้สำหรับวางพวงมาลาในพิธีสำคัญต่างๆ  ทั้งยังเป็นที่ประดิษฐาน ดวงโคมนิรันดร์ประภา เป็นประติมากรรมรัตนชาติบรรจุอยู่ในครอบแก้ว อยู่บนฐานหินอ่อนสีขาว ภายในบรรจุดินสมรภูมิสำคัญๆ 10 แห่ง

    อาคารประวัติศาสตร์และพิพิธภัณฑ์ทหาร  เป็นอาคารทรงแปดเหลี่ยมที่มีลักษณะคล้ายป้อมค่ายหอรบสมัยโบราณ ด้านหน้าประดิษฐานพระบรมรูปรัชกาลที่ 5 ซึ่งแกะสลักด้วยหินอ่อน White Carrara จากประเทศอิตาลี ขนาดเท่าครึ่งของพระองค์จริง  ซึ่งรัชกาลที่ 5 ทรงเป็นองค์พระราชทานกำเนิดการทหารสมัยใหม่ขึ้นในประเทศไทย 

ภายในอาคารนี้แบ่งเป็น 4 ชั้น ได้จัดแสดงตามลำดับ คือ ชั้น 1 จัดแสดงหุ่นจำลองเหตุการณ์สำคัญสงครามที่กองทัพไทยได้ปฏิบัติการรบ  , ชั้น 2 คือพิพิธภัณฑ์เฉลิมพระเกียรติจอมทัพไทย , ชั้น 3 แสดงหุ่นจำลองเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ของไทย และชั้น 4 แสดงวิวัฒนาการเครื่องแบบ เครื่องหมายยศของทหารสมัยต่างๆ  

นอกจากนี้โดยรอบระเบียงของอาคารทรงแปดเหลี่ยมนี้ยังมีรายชื่อของทหารกล้าผู้เสียสละชีวิตเพื่อประเทศชาติ จารึกนามลงบนแผ่นศิลาโดยรอบระเบียง ซึ่งไล่เรียงเหตุการณ์ที่สำคัญๆ ตั้งแต่สมัยสงครามโลกครั้งที่ 1 มาจนถึงปัจจุบันคือเหตุการณ์ไม่สงบใน3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ รวมทั้งสิ้น ณ ปัจจุบันมีถึง 7,654 รายชื่อ

อาคารภาพปริทัศน์   อาคารทรงแปดเหลี่ยม ภายในโค้งเป็นวงกลม  มีจิตรกรรมฝาผนังซึ่งเป็นฝีมือเขียนของศิลปินแห่งชาติ อ.ปรีชา เถาว์ทอง แสดงเหตุการณ์สำคัญๆทางประวัติศาสตร์ของชาติไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน พร้อมประกอบแสงสีและเสียงคำบรรยายซึ่งควบคุมด้วยระบบคอมพิวเตอร์

นอกจากนี้บริเวณพื้นที่ภายนอกอาคารโดยรรอบยังจัดเป็นพิพิธภัณฑ์กลางแจ้ง แสดงวัตถุพิพิธภัณฑ์ต่างๆ เช่น เรือรบ รถถัง ปืนใหญ่ เครื่องบินฯ อีกทั้งยังมีสวนที่มีต้นไม้ในวรรณคดีที่หายากและสวนพืชสมุนไพรให้ศึกษาหาความรู้และพักผ่อนหย่อนใจ  

หลายคนอาจจะคิดว่าสถานที่นี้เป็นเขตทหารห้ามบุคคลภายนอกเข้า แต่แท้จริงแล้วที่นี่เปิดให้ประชาชนทั่วไปได้เข้ามาเยี่ยมชมได้ตลอด นอกจากเป็นอนุสรณ์สถานแล้วยังแหล่งศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับประวัติศษสตร์ชาติไทยที่สำคัญ อนุสรณ์สถานแห่งชาติเปิดให้เข้าชมทุกวัน ยกเว้นวันหยุดราชการ โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายใดๆทั้งสิ้น ตั้งแต่เวลา 09.00 – 15.00 น. แต่หากเข้าชมเป็นหมู่คณะควรแจ้งล่วงหน้า  ติดต่อสอบถามข้อมูล  02-532-1021